Παραδοσιακός Οικισμός Παρθενώνα

Σκαρφαλωμένος στις πλαγιές του όρους Ίταμος στα 350 μέτρα υψόμετρο, σε απόσταση περίπου 5 χιλιόμετρα από το Ν. Μαρμαρά, βρίσκεται ο παραδοσιακός οικισμός Παρθενώνας. Στον Παρθενώνα ζούσαν περίπου 500 κάτοικοι, οι οποίοι εγκατέλειψαν το χωριό τη δεκαετία του ΄70, για να εγκατασταθούν στο Ν. Μαρμαρά, με αποτέλεσμα να ερημώσει εντελώς. Μερικά χρόνια αργότερα με προσπάθειες κατοίκων και επισκεπτών, άρχισαν οι προσπάθειες αναστήλωσης και μέχρι σήμερα έχουν αναπαλαιωθεί όλα τα σπίτια του χωριού σύμφωνα με την παραδοσιακή μακεδονίτικη αρχιτεκτονική .

Πολλές ιστορικές πηγές, κυρίως βυζαντινές, μιλούν για έναν οικισμό στους πρόποδες του βουνού της Σιθωνίας Ιτάμου , τον Παρθενώνα ήδη από τον 10ο μ.Χ. αιώνα. Το χωριό αναφέρεται και ως Παρθενόπολις ,ως Παρθένι ή ως Παρθενιώνας. Η θέση του τοποθετείτε πάντα στο Λόγγο , τη χερσόνησο δηλαδή της Σιθωνίας, χωρίς όμως να προσδιορίζεται το ακριβές στίγμα του. Όλοι οι σύγχρονοι μελετητές τείνουν να δεχθούν την άποψη ότι ο παλιός, ο βυζαντινός Παρθενώνας και ο σημερινός, ο της Τουρκοκρατίας δηλαδή, δεν βρίσκονται στην ίδια θέση . Πάντως η αρχαία πόλη Παρθενόπολη πρέπει να βρισκόταν κοντά στο σημερινό χωριό. Η σπάνια αρχιτεκτονική και οικιστική συγκρότηση του Παρθενώνα, που διατηρεί ατόφια τη φυσιογνωμία χωριού του περασμένου αιώνα, προσελκύει το βλέμμα του κάθε ταξιδευτή.

Σήμερα ο Παρθενώνας, που βρίσκεται σε υψόμετρο 350μ. βόρεια από το Ν.Μαρμαρά, έχει κηρυχθεί διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός και αναπαλαιώνεται συνεχώς, διατηρώντας ωστόσο την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του. Αποτελεί μοναδική εξόρμηση για περίπατο, καφέ η φαγητό καθώς ο επισκέπτης μπορεί να βρεί εκεί ταβέρνες, ξενώνες, καφετερίες αλλά και υπέροχα μονοπάτια για περιπατητικές διαδρομές η να ξεκουραστείτε κάτω από τον ίσκιο της μεγάλης βελανιδιάς δίπλα στην παλιά εκκλησία του Αγίου Στεφάνου που αποτελούσε το παλιό κοινωνικό κέντρο του χωριού. Επιπλέον λειτουργεί σήμερα στον Παρθενώνα λαογραφικό μουσείο που φροντίζει ο δραστήριος πολιτιστικός σύλλογος «Παρθενών», το οποίο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον επισκέπτη καθώς ξετυλίγεται η παράδοση των κατοίκων, με την παρουσίαση σκευών, ενδυμασιών και φωτογραφιών από τις αρχές του 20ου αιώνα και νωρίτερα.